Wdrażanie HACCP w zakładach gastronomicznych – etapy przygotowania systemu
Zmiany w menu, sezonowość produktów czy wprowadzenie nowego urządzenia kuchennego mogą wpływać na sposób postępowania z żywnością. Każda taka modyfikacja wymaga sprawdzenia, czy dotychczasowe zasady kontroli wciąż odpowiadają warunkom pracy. System HACCP nie jest dokumentacją przygotowywaną raz i pozostawianą bez przeróbek.
Powinien uwzględniać bieżące procesy zachodzące w zakładzie, a także zagrożenia związane z konkretnymi surowcami i metodami ich przetwarzania. Znaczenie ma w głównej mierze sposób przygotowywania potraw z jaj, mięsa, ryb i produktów mlecznych, ponieważ poszczególne grupy żywności wymagają odmiennych warunków przechowywania a także obróbki. Właściwe rozpoznanie tych różnic stanowi jeden z elementów, na których opiera się wdrażanie HACCP. Analiza powinna obejmować też sytuacje nietypowe, tj. awaria chłodni, przerwa w dostawie energii czy opóźnienie transportu składników.
Ważną częścią organizacji pracy jest ustalenie zasad dotyczących przyjmowania i magazynowania towaru. W praktyce kontrola dostawy nie powinna ograniczać się do sprawdzenia zgodności zamówienia z dokumentem przewozowym. Trzeba zwrócić uwagę na stan opakowań, oznaczenia, daty przydatności a także warunki transportu, jeżeli mają znaczenie dla danego produktu (warto także zobaczyć: wdrażanie haccp). Po przyjęciu surowce powinny trafić do odpowiednich miejsc przechowywania, z uwzględnieniem wymagań temperaturowych i zasad oddzielania poszczególnych grup żywności. W obszarze gastronomia i HACCP istotne jest też zarządzanie rotacji zapasów. Produkty przyjęte przedtem powinny być wykorzystywane zgodnie z przyjętym sposobem organizacji magazynu, z uwzględnieniem ich terminów przydatności. Nie można prócz tego zakładać, że samo oznaczenie daty rozwiązuje problem sprawdzeniu. Pracownik powinien wiedzieć, jak postąpić z produktem o uszkodzonym opakowaniu, nieczytelnym oznaczeniu albo nieprawidłowej temperaturze przechowywania. Takie przypadki wymagają określonego sposobu oceny i udokumentowania podjętej wyborów.
Osobnym zagadnieniem jest kontrola alergenów, która ma znaczenie przy przygotowywaniu potraw z różnych składników. Wręcz o ile receptura nie przewiduje użycia określonego alergenu, może dojść do jego przypadkowego przeniesienia przez wspólne narzędzia, powierzchnie robocze lub niewłaściwie przechowywane produkty. Dlatego procedury powinny uwzględniać sposób oznaczania surowców, organizację stanowisk oraz zasady czyszczenia sprzętu wykorzystywanego do przygotowywania różnorakich dań. Istotne jest także przekazywanie informacji między osobami przyjmującymi zamówienia a pracownikami kuchni. Błąd na tym etapie może wynikać nie z samego składu potrawy, lecz z nieprecyzyjnej komunikacji albo braku aktualnych informacji o recepturze. W dokumentacji HACCP warto więc uwzględnić sposób postępowania w sytuacji zmiany składników, zastąpienia produktu innym lub przygotowania dania na indywidualne zamówienie. Trzeba pamiętać, że wykaz alergenów i zasady informowania konsumentów podlegają odrębnym wymaganiom prawnym, które powinno się uwzględnić w organizacji działalności.
Podczas tworzenia dokumentacji można korzystać z materiałów pomocniczych, takich jak wzory haccp, przykładowe karty kontroli czy instrukcje dotyczące higieny. Ich treść powinna natomiast zostać zweryfikowana pod względem rzeczywistych warunków panujących w kuchni. Szczególnej sugestie wymagają formularze, które zawierają ogólne zapisy bez wskazania częstotliwości kontroli, osoby odpowiedzialnej i sposobu reagowania na wykryte odstępstwa. Samo wypełnienie rubryk nie daje pełnego obrazu sytuacji, jeśli nie wiadomo, czego dotyczył pomiar i jakie działania podjęto po uzyskaniu nieprawidłowego wyniku. Dokumentacja powinna umożliwiać odtworzenie przebiegu testom, dlatego ważne są daty, czytelne wpisy a także informacje o ewentualnych korektach. Przydatne jest również okresowe sprawdzanie, czy pracownicy korzystają z aktualnych wersji instrukcji. Zmiana receptury, dostawcy lub układu pomieszczeń może wymagać modyfikacji wcześniejszych zapisów. W ten sposób dokumentacja pozostaje powiązana z faktyczną organizacją pracy, zamiast opisywać procesy, które nie są już wykonywane.
Sprawdź: gastronomia.